Tagarchief: meditatie

Boosheid en vergeving (deel 2)

Vergeving is vaak een proces van lange adem. Vaak hebben we wel de intentie om te vergeven, maar blijven we toch verbitterd.

Vergeven wil alvast niet zeggen dat je de pijn en de kwetsuur in jezelf ontkent of dat je het gedrag van de ander goedpraat.

Grenzen stellen aan het kwetsend gedrag van de ander, opkomen voor jezelf en indien nodig afstand nemen, is vaak een eerste en noodzakelijke stap om tot vergeving te kunnen komen (zie deel 1 van dit bericht). Eerst en vooral komt het er dus op neer dat je ervoor zorgt dat de persoon die je wil vergeven jou en/of anderen geen schade meer kan berokkenen!

Sommige mensen vragen zich af waarom ze iemand zouden vergeven. Hier zijn een aantal redenen:

  • Als je iemand vergeeft, zorg je ervoor dat het verleden je niet langer in zijn greep heeft. Zo zorg je ervoor dat wat je hebt meegemaakt jouw heden niet  langer bepaalt.
  • Als je iemand vergeeft, verliest die persoon de macht over jou. Zolang je verbitterd bent en wrok koestert, blijft de ander een grote invloed uitoefenen op jou en op jouw gedrag. Vergeven doe je dus in de eerste plaats voor jezelf.
  • Als je iemand vergeeft, geef je jezelf de kans om vanuit jouw hart te leven, vanuit liefde, eerder dan vanuit angst en kwaadheid.
  • Vergeving van een ander en van jezelf zorgt ervoor dat je in je kracht kan staan en dat je niet meer in slachtofferrol blijft zitten.

Een tweede stap naar vergeving is de intentie plaatsen om te vergeven. Meditatie kan helpen om die bereidheid in jezelf te cultiveren. Voornamelijk compassiemeditaties en hartmeditaties zijn hierbij een belangrijk hulpmiddel. Op die manier kan het zaadje van vergeving geplant worden…

Jan De Cock ging voor zijn boek ‘Hotel Pardon‘ langs bij mensen over de hele wereld die na een gruwelijke daad van een ander tot vergeving waren gekomen. De verhalen van deze mensen zijn stuk voor stuk inspirerend. De verhalen geven ook mooi weer dat verschillende mensen op andere manieren tot vergeving komen. Het gaat er dus om om jouw specifieke weg naar vergeving te bewandelen.

Hier even wat wijze uitspraken van mensen die door Jan De Cock werden geïnterviewd:

Echte vergeving is onvoorwaardelijk (dus niet afhankelijk van een verontschuldiging van de dader). Zolang je de dader jouw vergeving laat bepalen, blijf je eigenlijk zijn slachtoffer.
Er is geen recept voor vergeving. Soms is het de uitkomst van een lang proces, soms komt het met een vingerknip.
Als je de hoop laat varen dat je verleden beter wordt, sla je een weg naar bevrijding in.
Uiteindelijk gaat het niet om wat je meemaakt, maar om hoe je ermee omgaat. Vergeven is misschien wel het grootste geschenk dat ik mezelf gegund heb.

Als je net als ik de weg naar vergeving wilt bewandelen, wens ik je veel succes!

Boosheid en vergeving (deel 1)

Boosheid kan destructief zijn en breuken slaan die moeilijk te dichten zijn. Maar boosheid kan ook een constructieve kracht zijn die je helpt om op te komen voor jezelf en grenzen te stellen aan kwetsend of ongepast gedrag van anderen.

Wanneer is boosheid destructief? En hoe kan je dit ombuigen tot een constructieve kracht?

  • Boosheid is destructief als je vanuit kwaadheid een andere persoon volledig afkeurt en jij-boodschappen gebruikt (bv “jij bent een nietsnut” of “jij bent gestoord”).
    –> Hoe buig je dit om tot iets constructiefs?: keur enkel het kwetsende of ongepaste gedrag van de ander af en niet de hele persoon. Maak gebruik van een ik-boodschap om iets te zeggen over het gedrag van de ander.(bv “ik kan me niet concentreren als jij de televisie zo luid zet” eerder dan “jij houdt nooit rekening met mij”). Vermijd woorden als ‘altijd’ en ‘nooit’.
  • Boosheid is destructief als ze eerder op jezelf dan op de ander gericht is. (bv. als ik me maar anders had gedragen, dan had die persoon misschien niet zo kwetsend gedaan)
    –> Hoe buig je dit om tot een constructieve kracht? Erken dat wat de ander deed fout was (zelfs al maakte je ooit dezelfde fout of zelfs al heb je deze persoon zelf ooit gekwetst). Praat het ongepaste of kwetsende gedrag van de ander niet goed (ookal heeft die persoon misschien een moeilijke jeugd gehad). Helpend hierbij is om je eens voor te stellen wat je ervan zou vinden als de kwetsende persoon hetzelfde gedrag zou stellen naar iemand anders toe. Laat dat jouw leidraad zijn om het aan te durven op te komen voor jezelf.
  • Boosheid is destructief als je alles opkropt en steeds maar doet alsof er geen vuiltje aan de lucht is. Het nadeel hiervan is dat de ander niet weet dat zijn of haar gedrag voor jou kwetsend is. Je geeft de ander geen kans om zich te verontschuldigen of ander gedrag te stellen.
    –> Hoe buig je dit om tot een constructieve kracht? Maak gebruik van een ik-boodschap om iets te zeggen over het gedrag van de ander.

Een belangrijke kanttekening hierbij:

Indien je regelmatig op een constructieve manier hebt duidelijk gemaakt aan iemand dat bepaald gedrag voor jou kwetsend is en deze persoon houdt er nog steeds geen rekening mee, trek daar dan jouw conclusies uit! Soms is het nodig om afstand te nemen (dit is bijvoorbeeld het geval wanneer er sprake is van mishandeling).

Hoe kan je op een mindfulle manier omgaan met boosheid?
Mediteren helpt je om boosheid te aanvaarden, ze toe te laten als deel van jouw ervaring. Dit doe je door de emotie te voelen in jouw lichaam en er ruimte aan te geven. Mediteren helpt je om het gevoel van boosheid niet te veroordelen, het bestaansrecht te geven, het te doorvoelen en nadien bewust te antwoorden op een situatie eerder dan impulsief vanuit boosheid te reageren. Mediteren helpt je om een constructieve actie te koppelen aan jouw boosheid en dus op te komen voor jezelf en grenzen te stellen.

Dit is een eerste en noodzakelijke stap om tot vergeving te kunnen komen.

Soms geeft jouw boosheid ook een duidelijke behoefte weer. De behoefte kan zijn: gewaardeerd worden, verbondenheid, authenticiteit, behoefte aan meer humor, liefde, gezien worden, gehoord worden, …

De positieve kracht van kwaadheid

Toen ik de opleiding tot mindfulnesstrainer voor kinderen volgde, kwam tijdens één van de oefeningen het kwade kind in mezelf naar boven. Ik voelde hoe kwaad ik was omdat ik niet gezien werd zoals ik was, omdat er oordelen op mij geplakt werden die niet strookten met de werkelijkheid. Ook merkte ik op dat ik zelf mijn kwaadheid veroordeelde door gedachten als ‘je hebt het recht niet om kwaad te zijn’ en ‘bij anderen zou de kwaadheid al lang zijn overgewaaid’. Uiteindelijk slaagde ik erin te aanvaarden dat de kwaadheid er was én dat de oordelen er waren terwijl ik de keuze maakte om niet vanuit kwaadheid naar anderen toe te reageren.

Ik begroette het kwade kind en de oordelen in mezelf met liefde en was op die manier in staat de boodschap te horen die met de kwaadheid gepaard ging: een boodschap van opkomen voor mezelf en luisteren naar mijn behoeften en noden. Ik ontdekte dat mijn kwaadheid me het volgende vertelde: ‘ je hebt het recht om jouw ruimte in te nemen en in jouw kracht te staan. Je hoeft niet steeds aan de verwachtingen van anderen te voldoen. Het is ok om kwetsend gedrag van anderen te begrenzen en op te komen voor jezelf.’ Door mezelf niet te identificeren met mijn kwaadheid en te zeggen ‘er is boosheid in mij’ in plaats van ‘ik ben boos’ kon ik mijn kwaadheid met mededogen onderzoeken en te weten komen wat mijn onderliggende behoefte was.

Sommigen denken onterecht dat mindfulness gelijk staat aan alles passief ondergaan en zomaar alle omstandigheden aanvaarden. Dit is echter niet zo. Het is net bestaansrecht geven aan àlle gevoelens, zowel de aangename als de onaangename. Het is net te weten komen welke zaken jou kwaad, verdrietig, angstig of blij maken en op die manier bewustere keuzes maken die aansluiten bij wat je diep vanbinnen voelt.

Vroeger bleef ik soms lang in kwaadheid hangen en reageerde ik ook vaak vanuit kwaadheid naar anderen toe. Dat zorgde er enkel voor dat anderen ook kwaad werden op mij en dat ik me schuldig voelde. Ik ga niet beweren dat me dat nu nooit meer overkomt, maar doordat ik nu meestal met compassie naar mijn kwaadheid kijk, geef ik mezelf de kans om tegemoet te komen aan mijn behoeften. En soms kies ik ervoor om van daaruit te communiceren en bijvoorbeeld te zeggen ‘ik voel me gekwetst en boos om…’. Zonder de ander te beschuldigen, vertel ik iets over mijn eigen gevoel. Vaak krijg ik dan te horen dat het helemaal niet de bedoeling was om me te kwetsen en verdwijnt mijn kwaadheid als sneeuw voor de zon.

Het is vanuit kwaadheid om onrecht dat maatschappijveranderingen verwezenlijkt worden. Het is vanuit de kwaadheid om het niet gehoord of gezien worden dat mensen ervoor kiezen hun omstandigheden te wijzigen en op te komen voor zichzelf of anderen.

Ik ben dankbaar voor de inzichten die mijn kwaadheid me schenkt.

Waarom mediteren?

Dagelijks mediteren is een gewoonte die voor veel mensen, ook voor mezelf, heilzaam is. Dit heeft verschillende redenen:

1. Mediteren biedt je de mogelijkheid om vanuit de positie van toeschouwer jouw eigen gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties te aanschouwen en te aanvaarden zonder erin meegesleurd te worden.

2. Door te mediteren kan frustratie (omdat je de dingen anders wil dan ze nu zijn) omgezet worden in appreciatie. Je krijgt meer oog voor de kleine momentjes van geluk. Je leert bepaalde vanzelfsprekendheden opnieuw waarderen.

3. Mediteren zorgt voor een verschuiving van denken naar voelen. In plaats van een gevoel te gaan analyseren, erover na te denken en te piekeren, geef je er volledige ruimte aan en voel je het in je lichaam zonder oordeel.

4. Mediteren brengt je van ‘doen’ naar ‘zijn’, van automatische piloot naar beginnersgeest. Terwijl jouw gedachten in het drukke doen vaak naar het verleden en de toekomst gaan, brengt meditatie de geest in het hier en nu, ben je opmerkzaam voor wat hier en nu aanwezig is. Door aandacht te geven aan de geuren, kleuren, geluiden rondom jou zonder er een betekenis aan te geven, kom je in contact met de beginnersgeest en komt er ruimte voor verwondering.

5. Regelmatig mediteren zorgt ervoor dat je inzicht krijgt in bepaalde gewoontepatronen. Deze bewustwording geeft je de kans om bepaalde patronen te doorbreken.

6. Regelmatig mediteren helpt je om evenwichtiger te communiceren en om vaker jouw waarheid te spreken.

7. Als je regelmatig mediteert, krijg je de vaardigheid onder de knie om zowel positieve als negatieve emoties te aanvaarden, om zowel aangename als onaangename lichamelijke sensaties te omarmen en om zowel positieve als negatieve gedachten in jouw hart te sluiten.

8. Mediteren geeft je de kans om jouw dieper liggende behoeften te leren kennen en eraan tegemoet te komen.

9. Door te mediteren leer je jouw specifieke signalen van stress en sombere stemming sneller op te merken. Dit geeft je de mogelijkheid om sneller een heilzame actie te ondernemen.

10. Meditatie brengt je in contact met én de kracht in jezelf én de compassie in jezelf. Het combineert duidelijke grenzen stellen en opkomen voor jezelf met mededogen voor jezelf en anderen.

11. Regelmatig mediteren verhoogt jouw draagkracht en veerkracht.

Gevoelige keuzes

Gevoelige keuzes

Zullen we een huis kopen of huren? Welke school kiezen we voor ons kind? Kies ik in de supermarkt voor een gele, een oranje, een groene of een rode paprika? Welke kleren zal ik aantrekken vandaag? Wil ik deze job nog doen of zal ik opnieuw een opleiding gaan volgen? Kleine en grote keuzes kunnen ons dagelijks functioneren soms danig in de war sturen. Zeker voor hooggevoeligen is het maken van keuzes niet altijd een pretje. Toch zijn er manieren om op een gezonde manier beslissingen te nemen.

Meerkeuzemaatschappij en keuzestress

We leven in een meerkeuzemaatschappij. Het lijkt wel alsof we voortdurend moeten kiezen uit tal van mogelijkheden en opties. Het aantal te nemen beslissingen is dan ook sterk toegenomen. Het gevolg hiervan is dat veel mensen kampen met ‘keuzestress’. Wikipedia omschrijft keuzestress als een vorm van stress die veroorzaakt wordt doordat iemand overspoeld wordt met info die overwogen moet worden om een ‘goede’ keuze te kunnen maken. 

In het tijdschrift Libelle las ik onlangs het volgende. De Amerikaanse onderzoekster Sheena Iyengar ondernam een experiment met twee groepen kleuters. De ene groep gaf ze een berg speelgoed, de kinderen in de andere groep kregen elk één stukje speelgoed om mee te spelen. Ze ging ervan uit dat kinderen enthousiaster zijn als ze mogen kiezen. Maar de resultaten van het onderzoek weerlegden haar veronderstelling. De groep die veel speelgoed had, draaide besluiteloos rond, terwijl de andere kinderen wel meteen aan de slag gingen. Iyengar dacht dat ze een fout gemaakt had en deed een tweede test met meer speelgoed. En een derde, met nog meer speelgoed. De kinderen reageerden alleen maar slechter: hoe meer keuze, des te lustelozer ze door de klas liepen.

In een volgend experiment stelde ze bij de ingang van een delicatessezaak een tafeltje op met zes confituursoorten die klanten konden proeven. Wat later werd het assortiment uitgebreid naar 24 soorten. Al snel werd duidelijk dat klanten die veel keuze hadden, wel langer talmden in de gang waar de confituur stond maar nauwelijks iets kochten. De groep die een beperkte keuze had, deed dat wel. Dit experiment is ondertussen beroemd omdat het aantoonde dat mensen wel van keuzes houden, maar dat er grenzen zijn aan wat we aankunnen. Een overaanbod brengt ons niet alleen van de wijs, maar maakt ons zelfs minder gelukkig. Mensen zijn immers geneigd te piekeren over wat ze allemaal niet kiezen, waardoor ze uiteindelijk minder gelukkig zijn over de keuzes die ze wel hebben gemaakt.

Hooggevoeligen en keuzes maken

Wij hooggevoeligen zijn vaak perfectionistisch en hebben vaak een sterke controledrang. Het gevolg hiervan is dat we moeilijk keuzes kunnen maken. Hoe meer je van jezelf verlangt om altijd de juiste keuzes te maken, hoe meer je wilt controleren en in de hand hebben hoe je leven verloopt, hoe lastiger het wordt om een beslissing te nemen. Hooggevoeligen springen dan ook vaak niet lichtzinnig om met het maken van een bepaalde keuze.

We zullen wikken en wegen en hebben een enorme angst om de verkeerde keuze te maken. Dit kan ervoor zorgen dat we simpelweg niet kunnen kiezen en een beslissing soms uitstellen. Omdat we keuzes vaak als levensbepalend zien, kunnen we moeilijk loslaten eens we een bepaalde keuze gemaakt hebben. Bovendien kampen we vaak met spijt- en schuldgevoelens en gaan we onszelf vaak verwijten dat we de verkeerde keuze gemaakt hebben.

Maar moeite hebben met keuzes maken is niet per definitie slecht. Het kan zelfs heel goed zijn om lang te wikken en wegen vooraleer je een beslissing neemt. Op die manier neem je vaak een weloverwogen en doordachte beslissing. Je wordt ook behoed voor het nemen van impulsieve beslissingen die schadelijke gevolgen kunnen hebben.

Het is natuurlijk de kunst om niet te overdrijven met het wikken en wegen want dat kan wel eens verlammend werken. Geen nood, ook dan zijn er heel wat hulpmiddelen om tot een beslissing te komen.

Hieronder volgen een aantal tips voor al wie voor een moeilijke keuze staat:

  • Probeer om niet vanuit een bepaalde emotie een beslissing te nemen. Probeer de keuze te maken op een moment dat je ontspannen bent en niet gekweld wordt door angst, kwaadheid of verdriet. Wanneer een keuze overschaduwd wordt door een negatieve emotie, neem dan even afstand, zorg ervoor dat je er even niet meer mee bezig bent. Ga even iets anders doen, bijv. sporten, wandelen in de natuur, lezen, mediteren, je emotie van je afschrijven,… Je zal merken dat je daarna met een frisse blik kan terugkomen op de te maken keuze.
  • Als hooggevoelige is het heel belangrijk je agenda niet vol te plannen en voldoende rustmomenten in te bouwen. Pas dan kan je een keuze maken die aansluit bij wat je diep vanbinnen wil. Neem voldoende tijd voor het nemen van een belangrijke beslissing.
  • Probeer je uiteindelijke doel steeds voor ogen te houden.
  • Vraag raad aan mensen die je kan vertrouwen.
  • Maak een lijstje met voors en tegens.
  • Probeer om in gedachten de keuze te maken en stel je gedetailleerd voor hoe het zou zijn om die bepaalde keuze te maken. Luister heel eerlijk naar het gevoel dat je krijgt bij deze voorstelling. De keuze die voor jou het beste is, geeft je meestal een gevoel van innerlijke rust. De keuze die niet geschikt is, levert eerder een gevoel van spanning op.
  • Let ervoor op dat je een beslissing niet louter neemt om te voldoen aan de verwachtingen van anderen.

Omdat een genomen beslissing bij hooggevoeligen vaak nog lang blijft nazinderen (Heb ik nu wel de juiste keuze gemaakt? Had ik toch niet beter voor de andere optie gekozen?…), volgen hier enkele tips die je kunnen helpen met loslaten:

  • Mindfulness kan je helpen om te aanvaarden wat is. Het helpt je ook om in te zien dat je niet verantwoordelijk bent voor alles wat je overkomt, dat het leven bestaat uit goede en slechte tijden ongeacht de keuzes die je maakt. Het helpt je om te beseffen dat de perfecte optie niet bestaat.
  • Maak een lijstje met alle redenen waarom je een bepaalde beslissing genomen hebt. Dit lijstje kan je dan telkens opnieuw bekijken wanneer gevoelens van schuld of spijt met betrekking tot deze keuze de kop op steken.
  • Onthoud dat het hebben van succes of geluk niet volledig afhangt van de keuzes die je maakt!

Uit het artikel ‘Gevoelige keuzes’ dat ik enkele jaren geleden schreef voor de Nieuwsbrief van HSP Vlaanderen (de Vlaamse Vereniging voor hooggevoelige personen)