Tagarchief: zelfreflectie

Begrip versus oordeel

Als een zoemende zwerm opdringerige wespen vliegen de oordelen ons soms om de oren. En soms oordelen we zelf ook hard over anderen.

Oordelend kijken naar anderen heeft vaak te maken met “vergelijken”. Als je jezelf en jouw situatie vergelijkt met die van een ander, dan ben je er ofwel beter ofwel slechter aan toe dan die ander. Althans dat denk je toch, want heel wat factoren worden niet in rekening gebracht bij dit soort vergelijkingen (zo is de ene scheiding de andere niet, is de ene ziekte de andere niet, enz.) Oordelen en soms ook veroordelen, zijn dan vaak het gevolg. Het roddelcircuit teert op deze oordelen.

Ook in mij (zoals in ieder ander) is zo’n oordelend stuk aanwezig en treedt het soms op de voorgrond.

Door het beoefenen van bepaalde meditatie-oefeningen heb ik geleerd dat ik een keuze heb: ofwel hecht ik geloof aan mijn oordeel, ofwel kies ik ervoor om met aandacht te luisteren naar de persoon over wie ik oordeel. Door mijn volledige aandacht te richten op wat iemand vertelt, vragen te stellen en open te staan voor de antwoorden, verdwijnt mijn oordeel vaak naar de achtergrond en komt er ruimte voor begrip. Op die manier je hart openstellen voor iemand, wordt ook wel “heilzaam luisteren” genoemd. Vaak is er stilte, tijd en een sfeer van gelijkwaardigheid nodig om op deze manier naar elkaar te kunnen luisteren.

Begrip tonen voor een ander vraagt soms wat inspanning. Op momenten waarop je je bijvoorbeeld gekwetst voelt, kan het heel moeilijk zijn om begripvol te zijn naar anderen toe. Op zo’n momenten is het goed om zelfzorg voorop te stellen en begripvol te zijn voor jezelf en je eigen pijn. Soms kan het ook nodig zijn om hulp te vragen. Na zo’n periode komt er dan opnieuw ruimte om je open te stellen voor de ander.

Wanneer ik lesgeef, creëer ik bewust de voorwaarden om tot heilzaam luisteren en heilzaam spreken te komen. Het is immers van onschatbare waarde dat mensen zich echt gehoord voelen, dat emoties er mogen zijn, dat kwetsbaarheden en kwetsuren bestaansrecht krijgen alsook de moed en de kracht die in iemand schuilt.

Wat is hooggevoeligheid of hoogsensitiviteit?

Hooggevoeligheid of hoogsensitiviteit is een persoonlijkheidskenmerk dat bij 15 tot 20 % van de bevolking voorkomt. Hooggevoeligen beschikken over een gevoeliger zenuwstelsel dan anderen en zijn zich daardoor bewust van subtiliteiten in hun omgeving, wat in veel situaties een voordeel is. Ze kunnen echter ook gemakkelijk overweldigd raken door een zeer stimulerende omgeving.
In 2002 introduceerde Elaine Aron, universitair docent psychologie en psychotherapeut, het begrip ‘hoogsensitiviteit’, een karaktereigenschap die voordien nog geen plaats had gekregen in de persoonlijkheidspsychologie. Hoogsensitiviteit is een neutrale eigenschap die heel wat positieve aspecten in zich draagt. Zo zijn hooggevoeligen die ontspannen zijn vaak erg goede luisteraars en hebben ze een sterk empathisch vermogen. Wanneer ze echter overprikkeld worden, hebben ze vaak de behoefte zich terug te trekken uit een situatie die hen overweldigt. Op zulke momenten moeten ze zich als het ware eerst opnieuw ‘opladen’ en zijn ze tijdelijk ‘buiten gebruik’.
Hooggevoeligheid uit zich op vier terreinen.
Ten eerste is er de lichamelijke gevoeligheid. Hooggevoeligen zijn gevoeliger voor pijn, voor medicatie, hebben soms moeite met etiketjes in hun kleding, kunnen bijvoorbeeld wollen kledij niet verdragen, merken subtiele geur- en smaakverschillen op, ontwikkelen sneller allergieën. Ze zijn vaak bijzonder gevoelig voor de effecten van caffeïne. Ze kunnen (zowel lichamelijk als emotioneel) diep geroerd raken door kunst of muziek.
Op emotioneel gebied voelen hoogsensitieve personen gemakkelijk de stemming van anderen aan en kunnen ze erdoor aangedaan zijn. Ze nemen de stemmingen van anderen soms automatisch over. Ze zijn gevoelig voor een sfeer die ergens hangt en merken spanningen en conflicten tussen personen gemakkelijk op. Dit zorgt ervoor dat ze zich heel goed kunnen inleven in anderen en dat ze de kwetsbaarheid van anderen aanvoelen en begrijpen. De keerzijde van dit sterk empathisch vermogen is dat hooggevoeligen vaak de neiging hebben de lasten van anderen te dragen en dat hun functioneren sterk negatief beïnvloed wordt door spanningen, conflicten en negativiteit in hun omgeving. Op emotioneel gebied zijn hooggevoelige personen ook zeer goed in staat tot zelfreflectie. Ze zoeken authentiek contact, diepe verbondenheid en bevestiging in hun omgeving.
Ten derde kunnen hoogsensitieve personen van streek raken door veranderingen in gewoontes of in hun omgeving. Ze hebben vaak wat meer tijd dan anderen nodig om zich aan te passen.
Tenslotte hebben hooggevoeligen vaak een groot rechtvaardigheidsgevoel en vinden ze zingeving erg belangrijk. Ze zijn vaak ook zeer plichtsgetrouw en voorzichtig en zijn gericht op een liefdevolle en vredige wereld. Ze hechten veel waarde aan de waarheid en eerlijkheid. Ze denken veel na en bekijken de dingen van alle kanten. Ze denken vaak na over het eigen denken (meta-denken).
Hoogsensitiviteit is dus zeker geen ziekte of stoornis! Het is een persoonlijkheidskenmerk.
Uiteraard komen de vermelde kenmerken niet bij alle hooggevoeligen of in dezelfde gradatie voor. Hooggevoeligheid bestaat dan ook in verschillende gradaties en intensiteiten.
Hooggevoeligen kunnen in de problemen komen wanneer zij voortdurend overprikkeld worden, bij niemand terecht kunnen met hun emoties, niet geleerd hebben op een goede manier met hun gevoeligheid om te gaan,… Ook onze maatschappij, die steeds meer gericht is op presteren en snelheid, is niet steeds aangepast aan de behoeften van hooggevoelige personen.
Wanneer hoogsensitieve personen echter gesteund worden in hun emotionele ontwikkeling en noden kunnen zij zich ontpoppen tot veelkleurige vlinders met een arsenaal aan creatieve ideeën. Dan kunnen ook anderen de vruchten plukken van hun hoge opmerkzaamheid en groot empathisch vermogen.

Uit het artikel ‘In de schijnwerper: hooggevoeligheid.’ dat ik als vrijwilliger en als hooggevoelig persoon bij HSP Vlaanderen schreef voor Trefpunt Zelfhulp.

Meer lezen?

  • Mijn kind is hooggevoelig. Ilse Van den Daele en Linda T’Kindt
  • Hoogsensitieve personen. Hoe blijf je overeind als de wereld je overweldigt? Elaine N. Aron
  • Gevoelige keuzes (blogbericht). Klik hier