Normaal of abnormaal?

Ben ik normaal of abnormaal? Het is een vraag die iedereen zich wel eens stelt.

We zijn allemaal anders en dat is maar goed ook. Want verschillende talenten in een groep, maken de groep sterker.

Toch geldt in onze cultuur extraversie als de norm. Introverten hebben al snel het gevoel dat er iets mis is met hen.

“Een soort waarvan iedereen generaal Patton is, heeft net zo weinig kans van slagen als een ras waarvan iedereen op Vincent Van Gogh lijkt.” Allen Shawn

Niet iedereen kan beantwoorden aan het extraverte ideaal en dat is ook niet nodig, zo stelt juriste Susan Cain.

Waar ligt de grens tussen normaal en abnormaal? Zijn meer labels en etiketten de oplossing? Is wat we normaal vinden wel zo normaal?

1. Niks mis met introversie!

Tijd nodig hebben voor jezelf, zeker na intensieve periodes met veel sociale contacten, is een kenmerk van introversie. Deze persoonlijkheidstrek komt voor bij 35 tot 40% van de mensen. Verbaasd vragen introverten zich af hoe die buurman het toch doet, die volgeplande agenda. Grote kans dat de buurman extravert is en oplaadt door veel sociale contacten.

Introverten hebben het vandaag moeilijk omdat onze maatschappij sterk gericht is op de extraverte meerderheid.

Het is belangrijk erover te waken dat we introversie niet abnormaliseren. Want de noden van introverten zijn heel normaal: de kans om ideeën eerst grondig uit te werken en ze dan pas in groep te formuleren, de diepgang van één-op-één gesprekken, een ruimte om zich terug te trekken en op adem te komen, …

De talenten van zowel introverten als extraverten waarderen en inzetten ten goede, verhoogt het welzijn van iedereen.*

Meer lezen?

• De kracht van introversie in een wereld die niet stopt met praten. Susan Cain. 2012. Uitgeverij De Arbeiderspers

*Soms is er natuurlijk wel meer aan de hand en is er gericht onderzoek nodig naar bijvoorbeeld ontwikkelingsstoornissen (opdat mensen de juiste hulp en ondersteuning kunnen krijgen), maar daar ga ik nu niet verder op in.

2. De mythe van normaal

Volgens psychiater Gabor Mathé swingen de diagnoses van psychische stoornissen in de westerse wereld de pan uit.

Moeten we steeds meer mensen een diagnose geven of erkennen we beter dat er iets grondig mis is met onze maatschappij? Mathé pleit voor het tweede.

Eerder dan onze cultuur als normaal en mensen met andere noden als abnormaal te bestempelen, doen we er goed aan te erkennen dat onze samenleving toxisch is.

In een giftige samenleving fungeren de meest kwetsbaren als kanaries in de koolmijn voor het blootleggen van pijnpunten zoals een te ver doorgedreven individualisme, consumentisme, materialisme enz. Deze maatschappelijke tendensen zijn in tegenstrijd met onze natuurlijke behoeften.

Neurowetenschapper en baanbrekend onderzoeker Stephen Porges noemt wederkerigheid en verbinding aangeboren basisbehoeftes. Omdat die behoeftes in onze cultuur ondermaats beantwoord worden, is er volgens Mathé een stijging van psychisch leed.

Een soortgelijke analyse, zij het vanuit een andere invalshoek, maakte ik een twintigtal jaren geleden in mijn scriptie “ de psychosociale gevolgen van modernisering” (manama ontwikkelingssamenwerking, Ugent). Daarin toonde ik aan dat er in tribale gemeenschappen minder psychosociaal leed is dan in (post)moderne samenlevingen. Ik ging op zoek naar verklaringen en vroeg me af welke factoren, inherent aan modernisering, zorgen voor hogere prevalentie van depressie, angststoornissen enz. We kunnen veel leren van tribale gemeenschappen om meer welzijn te creëren voor iedereen.

Meer lezen?

• De mythe van normaal. Gabor Mathé. Uitgeverij AnkhHermes.
• De psychosociale gevolgen van modernisering. Aline Serverius. Scriptie manama ontwikkelingssamenwerking Ugent (faculteit politieke en sociale wetenschappen)

3. De illusie van maakbaarheid

Er heerst vandaag een sterk geloof in de maakbaarheid van het leven. De verantwoordelijkheid voor gezondheid, geluk, financiële zekerheid enz. wordt onterecht te sterk bij individuen gelegd. Dit meritocratische idee zorgt voor een gebrek aan solidariteit en vormt een vrijgeleide voor vingerwijzingen en victim blaming. Zieken, armen, neurodiversen en pechvogels worden al snel kop van jut. Onderliggende oorzaken, zoals trauma en genetische aanleg, worden te snel van tafel geveegd.

In dit denkkader vergeten we dat geluk gemakkelijker kan bloeien indien de voedingsbodem veilig, ondersteunend en stabiel is geweest; maar ook dat je soms pech kan hebben met je genen.

Ervoor zorgen dat ook de zwaksten niet uit de boot vallen, is een gedeelde verantwoordelijkheid van iedereen.

Conclusie

De tendens om normaliteit steeds enger te definiëren, is gevaarlijk. Persoonlijkheidskenmerken als introversie en hooggevoeligheid zijn normale eigenschappen. Wanneer we het anders-zijn van elkaar beter kunnen aanvaarden, de diversiteit aan talenten kunnen omarmen en rekening houden met ieders behoeften, ontstaat er meer verbinding. In een samenleving waarin ieders uniekheid en elk talent gewaardeerd wordt, vallen minder mensen uit de boot. In zo’n maatschappij kunnen introverten, extraverten en neurodiversen floreren en de handen in elkaar slaan voor een betere wereld.

copyright Aline Serverius